Thanh khoản là một khái niệm quan trọng cần hiểu trong thị trường tài chính. Đây là yếu tố ảnh hưởng không chỉ đến thị trường ngoại hối mà còn đến tất cả các loại tài sản khác. Vậy thanh khoản là gì?

Hãy tưởng tượng thanh khoản giống như dầu bôi trơn trong động cơ xe hơi. Giống như động cơ cần đủ dầu để hoạt động trơn tru, thị trường cũng cần thanh khoản. Nếu không có đủ dầu, động cơ sẽ chạy chậm, nóng lên và thậm chí có thể bị kẹt. Cũng giống như dầu giúp giảm ma sát trong động cơ, thanh khoản giúp giảm ma sát trên thị trường tài chính, cho phép quá trình hình thành giá diễn ra hiệu quả và giúp việc khớp lệnh diễn ra mượt mà hơn. Nói đơn giản, thanh khoản là mức độ dễ dàng và nhanh chóng để mua hoặc bán một tài sản mà không làm ảnh hưởng đáng kể đến giá của nó. Càng nhiều người mua và người bán tham gia giao dịch một tài sản, tài sản đó càng có tính thanh khoản cao. Chúng ta có thể hiểu theo cách sau… khi có nhiều thanh khoản hơn hoặc có nhiều người giao dịch tích cực hơn, điều đó thường có nghĩa là…

Spread hẹp hơn — nghĩa là spread, tức là chênh lệch giữa giá mua và giá bán, trở nên nhỏ hơn, giúp chi phí vào và thoát lệnh rẻ hơn. Spread thường rộng hơn đối với các tài sản có thanh khoản thấp, dẫn đến chi phí giao dịch cao hơn. Nếu bạn hoàn toàn mới với giao dịch, bạn có thể tự hỏi spread là gì? Khi bạn nhìn vào biểu đồ giá, có hai mức giá bạn cần biết. Mức giá phía trên gọi là giá ask, là đường màu đỏ trên biểu đồ. Mức giá phía dưới gọi là giá bid, là đường màu xanh trên biểu đồ.

Spread là chênh lệch giữa giá mua (ask) và giá bán (bid) của một tài sản. Đây là khoảng cách nhỏ giữa mức giá thị trường sẵn sàng mua và mức giá thị trường sẵn sàng bán. Bạn có thể xem spread như một chi phí tự động khi mở lệnh. Ngay khi bạn mở lệnh, bạn đã âm một khoản tương ứng với spread vì bạn mua ở mức giá cao hơn giá bạn có thể bán ngay lập tức. Khi bạn đặt lệnh mua, lệnh sẽ được mở tại giá ask và đóng tại giá bid. Khi bạn đặt lệnh bán, lệnh sẽ được mở tại giá bid và đóng tại giá ask.

Hiểu được sự khác biệt này là điều rất quan trọng, vì spread ảnh hưởng trực tiếp đến điểm mở và điểm đóng lệnh. Hãy xem biểu đồ này làm ví dụ. Tại đây, chúng ta thấy cặp tiền EURNOK đang giao dịch ở mức 11.51. Mặc dù mức giá hiện tại là 11.51, nhưng giá ask lúc đó là 11.52 với spread khoảng 11 pip. Điều này có nghĩa là nếu bạn muốn mở lệnh mua ở mức 11.51, thì lệnh của bạn sẽ thực sự mở ở mức 11.52 do spread. Điều này không chỉ quan trọng khi mở lệnh mà còn khi đóng lệnh.

Trong ví dụ này, một trader đã mở lệnh bán đối với cặp NOKJPY. Lệnh bán được mở tại 14.274, với stop loss đặt ở 14.311 và take profit đặt ở 14.200. Hãy chú ý rằng mặc dù giá đã vượt qua mức mục tiêu, lệnh vẫn chưa được đóng. Lý do là lệnh bán sẽ được đóng theo giá ask (đường màu đỏ). Vì vậy, lệnh chỉ được đóng tại mức mục tiêu 14.200 khi giá giảm đủ để giá ask chạm đến 14.200. Nói cách khác, chỉ khi giá giảm sâu hơn và giá ask đạt mức 14.200, lệnh mới được đóng. Điều này rất quan trọng vì spread có thể là yếu tố quyết định giữa một lệnh thắng hoặc thua.

Quay lại với thanh khoản và lý do tại sao nó quan trọng, đây là một ví dụ trực quan. Biểu đồ bên trái là cặp USDJPY và biểu đồ bên phải là Copper. Bạn có thể thấy USDJPY có spread chỉ 1 pip, trong khi Copper có spread rộng đến 83 đô la. Điều này có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn trong kết quả giao dịch, và đó là lý do nhiều trader thích giao dịch các thị trường có thanh khoản cao. Lý do thứ hai khiến thanh khoản quan trọng là chất lượng khớp lệnh. Thanh khoản càng cao, việc khớp lệnh càng chính xác và hiệu quả hơn. Khi có nhiều người tham gia thị trường, các lệnh sẽ được khớp gần với mức giá kỳ vọng hơn, làm giảm rủi ro bị khớp ở mức giá xấu.

Vậy slippage là gì? Slippage xảy ra khi có sự khác biệt giữa mức giá mong đợi và mức giá thực tế mà lệnh được khớp. Điều này xảy ra vì giá thị trường luôn thay đổi do cung và cầu, và trong điều kiện thị trường biến động mạnh hoặc thanh khoản thấp, giá có thể thay đổi nhanh hơn tốc độ thực hiện lệnh. Trong các thị trường thanh khoản cao với biến động ổn định, slippage thường nhỏ vì có đủ người mua và người bán để hấp thụ các lệnh.

Hãy xem ví dụ nhanh này. Đây là biểu đồ vàng. Hãy tưởng tượng bạn muốn mua vàng, nhưng bạn giao dịch đúng thời điểm Mỹ công bố dữ liệu kinh tế quan trọng. Trong khoảnh khắc bạn nhấn nút mua, tin tức được công bố và giá nhảy vọt chỉ trong vài phần nghìn giây. Khoảng nhảy giá này chính là slippage. Vì giá nhảy quá nhanh, lệnh mua của bạn đáng lẽ được khớp tại 3203 nhưng giờ chỉ có thể được khớp tại mức giá mới là 3216. Đây là lý do vì sao nhiều trader thích giao dịch các sản phẩm có thanh khoản cao — để hạn chế slippage.

Một lợi ích khác của thanh khoản cao là sự ổn định giá. Thanh khoản cao khiến giá di chuyển ổn định hơn và dễ dự đoán hơn, trong khi thị trường thanh khoản thấp có thể xuất hiện các cú nhảy giá mạnh. Nói đơn giản, thanh khoản thấp đồng nghĩa với biến động cao.

Hai biểu đồ này minh họa điều đó rất rõ. Biểu đồ bên trái là cặp EURUSD trên khung thời gian 5 phút, và bên phải là cặp EURNOK trên khung thời gian tương tự. Cả hai biểu đồ đều thuộc cùng một ngày và phiên giao dịch, và đều chứa đồng EUR, nhưng hành động giá lại hoàn toàn khác nhau. EURUSD di chuyển mượt mà với các nến nhỏ và độ biến động thấp, trong khi EURNOK lại có nhiều cú nhảy giá hỗn loạn và không có xu hướng rõ ràng.

Biểu đồ này là một ví dụ mạnh mẽ cho thấy tại sao thanh khoản lại quan trọng khi chọn tài sản để giao dịch.